Bà Rịa Là Ai

*


*

*

*

*

Truyền tmáu Bà Rịa với địa danh Bà Rịa

đăng 08:11, 3 thg 7, 2014 vị Admin VINACOM Garden < cập nhật 16:09, 19 thg 3, năm 2016 bởi Pham mê Hoai phong Nhan>

*

1. Truyền thuyết về bà Nguyễn Thị Rịa:

Cuộc Hội thảo lần này, Huyện ủy Long Đất đang mời những vị cố lão vào làng mạc, các cơ quan vào huyện, trong tỉnh giấc cùng một vài bên phân tích. Hơn mười vị cố lão sẽ về dự, các cụ phần đông xuất hiện làm việc những thôn Phước Hưng, Tam Phước, Hắt Lăng, An Ngãi, Long Điền..., trung vai trung phong của thị xã lỵ Phước An xưa, một Một trong những bến đậu trước tiên của cộng đồng bạn Việt vào khai phá với lập nghiệp nghỉ ngơi xứ đọng Đồng Nai. đa phần tuổi nhất là cụ già Võ Văn uống Phát (86 tuổi sinh hoạt làng Phước Hưng, Tam An), rứa Trương Vạn (86 tuổi sinh sống làng mạc Hắt Lăng, Tam An), ít tuổi hơn cả là nạm Huỳnh Văn uống Bộ, 66 tuổi, ở làng mạc Hắt Lăng, ni ở trong xóm Tam An.

Bạn đang xem: Bà rịa là ai

Dù sẽ cao cả, các cụ còn khoẻ, minh mẫn, say sưa cùng với rất nhiều truyền thuyết mà lại các bậc chi phí nhân để lại. Các cầm cố phần đông xác định rằng, so với thần thoại về Bà Rịa thì các cụ ông cụ bà chỉ nên hậu sinh, nghe lại; về ngôi tuyển mộ Bà Rịa, cụ già cũng không người nào tận mắt chứng kiến thực hỏng, chỉ nghe vậy, biết vậy. Truyền ttiết về Bà Rịa được trình bày tương đối kỹ trong tuyên bố của rứa Huỳnh Vnạp năng lượng Bộ, 66 tuổi, sinh hoạt làng mạc Hắt Lăng (Tam An). Chuyện này ráng chnghiền lại ngày 6 tháng bố âm định kỳ năm Giáp Tý (1984) tự phiên bản chép tay của ráng Tư Phò, tín đồ thuộc thôn, hiện nay đã mất. Chúng tôi lược lưu lại phía trên, theo cây bút tích của vắt Huỳnh Vnạp năng lượng Bộ:

“Vì là dân đen yêu cầu sử sách không ghi chnghiền, hoặc đang quá lâu bắt buộc lạc mất cũng yêu cầu.

“Trong dân gian, ít ai hiểu biết đời bốn của Bà...

“Văn uống kiện còn lại, thời vua Minh Mạng, năm sản phẩm công nghệ 12, là Bà Rịa quê sinh hoạt Phú Yên, gia đình nghèo, theo bố mẹ vào Nam năm 15 tuổi, đời chúa Nguyễn Phúc Tần, Bà về lập thân trên Long Lập (làng mạc Long Phước ngày nay) với bị tiêu diệt sinh hoạt xóm Phước Liễu (nay trực thuộc làng mạc Tam An), khu vực bà có công sáng lập.

“Bà sinh sống trọn đời đơn côi, ko chồng ko con, bà tbọn họ 94 tuổi, nhắm khoảng chừng năm 1759, thời vua Lê Hiếu Tông, niên hiệu Cảnh Hưng và chúa Nguyễn Phúc Khoát, tức thị bà về Nam khoảng năm 1680, bị tiêu diệt 1759.

“Bởi trù trừ rõ bọn họ buộc phải fan đời tục Điện thoại tư vấn là Bà Rịa. Hiện ngôi mộ Bà còn lại sống Tam Phước, phương pháp 100m cạnh hương lộ Long Điền - Long Mỹ.

“Vì là dân đen, bà chết vào âm thầm lặng, ngôi mộ bà không có ai lưu ý. Năm 1936, tên tuổi bà new bao gồm cơ được thông báo,ngôi chiêu mộ bà new được duy tu sửa chữa. Nguyên ổn bởi có cuộc tnhóc con chấp đấu giá bán công điền tỉnh Bà Rịa, xét sổ bộ làng mạc Tam Phước, quận Long Điền là (ruộng công) nhiều hơn không còn, thuộc phần di tích của chi phí nhân là Bà Rịa lúc xưa vướng lại bắt đầu chất nhận được dân cày trong quận được đấu giá 2/3 công điền làng Tam Phước.

“Quận trưởng Long Điền là Nguyễn Ngọc Tương đích thân xuống tại Tam Phước search chiêu mộ Bà Rịa cho bổ sung, lệnh mang đến Tam Phước trích sổ chi phí công nho của buôn bản dành riêng quan trọng đặc biệt mang đến Việc cúng kiếng, thờ phượng Call là ghi nhớ ơn.

“Năm 1945 (ngôi mộ) lại hoang truất phế, thành một kân hận đá black sì, loang lổ nằm lẻ loi bên trên một khoảng tầm khu đất hoang phế lạnh lẽo.

"Năm 1972, sửa lại lần thứ hai, cử sự đưa thờ bà vào đình thần Phước An (làng Tam Phước), đợi ngày nước nhà độc lập đã lập đền thờ bà.

Về công đức của bà, bút tích của ráng Huỳnh Văn Sở chép lại:

“Ban đầu (bà) khai thác Mô Xoài, Đông Bắc dinch Phủ 5km, có nghĩa là phần ruộng Đồng Xoài trực thuộc Long Điền, Long Kiên, kế đến Mỹ Khê, ngay gần 10.000 thước về phía Đông, ở cạnh bên Kho Vua, Bưng Bạc Tình.

“Lúc ấy Mỹ Khê đồng lầy, vệ sinh sậy mịt mờ, đầy ma thiêng cphía khí, tiền nhân chưa tạo ra buôn bản mạc mà chỉ khai thác ngay sát 300 mẫu mã ruộng vườn. Đó là Đợt I (knhì phá) nhưng Bà Rịa là tthấp nhất vào đoàn, dự 1 phần đắc lực nghỉ ngơi Mỹ Khê.

“Do địa thế vô ích, bị bệnh chết chóc hàng loạt ngơi nghỉ Mỹ Khê, tiền nhân bỏ Mỹ Khê lui về Long Điền, Long Lập, Gò Dầu (An Nhất) Phước Thiện tại (An Ngãi), thì Bà Rịa theo bố mẹ về Long Lập sinch sống.

“Đợt (khai phá thứ) II (1698-1700), Bà Rịa một đợt nữa xung phong lí giải đoàn tín đồ khai thác tiếp phần đất trống Mỹ Khê bên trên 300 chủng loại ruộng, chạy nhiều năm về Đông Nam rộng 10.000 thước, phỏng độ hai lần ngay gần 1.500 mẫu ruộng vườn cửa. Bà bao gồm công khai minh bạch khẩn, từ bỏ lực tự cường, tăng phần lương thực nuôi quân, công cao đức dày, trọn đời mất mát mang đến quốc gia, chẳng màng danh lợi....

“Vua Minh Mạng yêu thích tài đức của bà, mang lại bà không thay đổi họ vua, ghi thêm hai chữ sương prúc Nguyễn Thị Rịa. Cũng năm 1831, bên vua rước tên bà vào lịch sử vẻ vang, đánh tên đầu tỉnh giấc (tỉnh giấc Bà Rịa) là chủ đạo tôn vinh một thanh nữ ở trong mặt hàng ngũ bình dân...

Về sự phụng dưỡng bà, cây viết tích của cố Huỳnh Vnạp năng lượng Bộ chép:

“Việc làm cho của vua Minch Mạng trong cơ chế phong loài kiến thật là 1 trong sự việc dân gian. Năm 1972, nhân tất cả trào lưu phục hưng xứ đọng ssinh sống, (xem lại câu hỏi thờ phụng, thấy) Long hải thờ Nguyphưỡn Huỳnh Đức, Phước Tỉnh thờ Võ Tánh, Tam Phước thờ Châu Văn uống Tiếp với Nguyễn Hữu Dực, tín đồ địa phương new lưu giữ ơn bà, góp của góp công tu bổ ngôi tuyển mộ (với cử sự chuyển thờ bà vào đình thần Phước An (thôn Tam Phước).<1>

2. Truyền tngày tiết Bà Rịa, vài nét xứng đáng bàn:

Truyền thuyết về Bà Rịa vẫn có rất nhiều sách chnghiền, có không ít chỗ không giống nhau. Trong một trong những cuốn nắn sách đã xuất bạn dạng tất cả nói đến xuất phát địa điểm Bà Rịa đặt ra là nhằm tưởng nhớ công đức bà Nguyễn Thị Rịa. Cuốn Châu Thành tranh đấu cùng xây dựng<2> (1945-1985) viết: " "Địa danh Bà Rịa gồm trường đoản cú dịp làm sao ? Theo thư tịch cổ, Bà Rịa fan cội Phụ Yên theo gia đình vào Nam tìm khu đất sinh sống từ năm 1680. tổ ấm bà vào trên xã Mỹ Khê (Tam Phước, Long Đất). Bà Rịa cùng rất dân chúng đã khai thác rừng rậm lập ruộng vườn cửa, tạo ra làng xóm. Năm 1698, Chưởng Cơ Nguyễn Hữu Kính (Nguyễn Hữu Cảnh) được chúa Nguyễn Phúc Chu cử ghê lý khu đất phía Nam Lúc quân đổ xô lên Phước Lễ, thời điểm kia vừa bị một trận lụt béo các cầu hầu hết bị trôi, lối đi lại bị nứt. Bà Rịa sẽ kêu gọi quần chúng vào vùng tu sửa mặt đường sá, bắc lại những cây cầu để quân chúa Nguyễn qua sông; cảm kích công phu này chúa Nguyễn đang ra sắc phong mang lại Bà Rịa "Hàm Nghè" danh dự cùng mang lại bà được sở hữu họ Chúa (!) (tức họ Nguyễn). Từ kia bà được quần chúng quý trọng, giờ vang khắp vùng. Năm 1759 Bà Rịa tắt hơi, bà không tồn tại con cái, 300 mẫu ruộng của bà được sung vào công điền với chia cho những người nghèo. Dân buôn bản nhớ ơn cống hiến lập miếu thờ bà bên đường, ni ở trong địa phận xã Tam Phước, huyện Long Đất ".<3>

Chúng tôi đang gặp mặt gỡ những người sáng tác tsay đắm gia soạn cuốn sách này (Lê Phải, Trần Toản) thì được cho là, “theo thư tịch cổ”là chúng ta đã dẫn theo một trong những cuốn nắn sách viết trước đó, mà lại cũng do dự chắc hẳn rằng cuốn sách nào. Về cơ bạn dạng, năm sinh, năm mất cùng công đức của bà được trình diễn vào cuốn Châu Thành tranh đấu cùng xây dựng y hệt như cây bút tích của nạm Huỳnh Văn Sở. Nhưng về nguồn gốc, cây viết tích của thay Huỳnh Văn uống Bộ chnghiền là “theo văn kiện, năm Minc Mệnh sản phẩm công nghệ 12” thì không tồn tại cơ sở. Sử sách triều Nguyễn không có chỗ nào ghi những điều đó.

Việc vua Minc Mạng “ năm 1831, đơn vị vua đem tên bà vào lịch sử dân tộc, đặt tên đầu thức giấc (thức giấc Bà Rịa) nlỗi cây viết tích của chũm Huỳnh Văn Bộ cũng chính là phi lịch sử. Thời Minch Mạng, Bà Rịa chưa có tên trên bạn dạng đồ. Từ năm 1698, vùng khu đất Bà Rịa thời buổi này bao gồm cả Vũng Tàu còn là tổng Phước An ở trong dinc Trấn Biên. Năm 1806 dinh Trấn Biên thay đổi có tác dụng trấn Biên Hoà, tổng Phước An thăng làm cho thị trấn. Thời Minh Mạng, năm 1832, bên Nguyễn ra đời đơn vị chức năng hành chủ yếu bắt đầu, Trấn Biên Hoà biến đổi tỉnh Biên Hòa, là 1 trong những vào sáu tỉnh giấc của xứ đọng Nam Kỳ. Năm 1837, đơn vị Nguyễn đặt lấp Phước Tuy coi nhị thị xã Long Thành với Phước An. Huyện lỵ Phước An đặt ở An Điền (Long Điền), coi 4 tổng: An Phụ Thượng (12 làng), An Prúc Hạ (8 làng), Phước Hưng Thượng (8 làng), Phước Hưng Hạ (8 làng). Địa bàn thị xã Phước An gần giống như tỉnh giấc Bà Rịa-Vũng Tàu thời nay. Sngơi nghỉ lỵ Phước Tuy để tại Phước Lễ (tức thị buôn bản Bà Rịa bây giờ).

3. Địa danh Bà Rịa: sự nhầm lẫn giữa thương hiệu đất và tên người, giữa thần thoại với tlỗi tịch:

Về sự việc này, các người sáng tác cuốn Châu Thành đương đầu cùng tạo (1945-1985) sẽ bao gồm sự nhầm lẫn giữatruyền thuyết và thư tịch cổ. đa phần bạn tiếp nối cũng kéo theo các tác giả Địa chí Bà Rịa 1902 cùng những cuốn nắn địa chí sau này mà nói rằng theo thỏng tịch cổ.

Trước lúc fan Pháp đem tên Bà Rịa đặt mang lại vùng khu đất này thì chưa tồn tại một thỏng tịch như thế nào, một học tập giả nào, một công trình phân tích nào của bạn nước ta, của lịch sử VN, văn hóa truyền thống Việt Nam nói tới truyền thuyết thần thoại Bà Rịa, nói đến Bà Rịa nlỗi một nhân danh.

Ai là người đầu tiên chxay lại thần thoại cổ xưa về Bà Rịa? Các tư liệu tất cả niên đại mau chóng hơn hết hiện còn lưu trữ tại Thư viện Khoa học tập làng mạc hội thành phố TP HCM với Thư viện Khoa học tập tổng vừa lòng tỉnh thành Sài Gòn mang đến biết: chính là những học tập giả bạn Pháp. Tạm coi cuốn nắn sách xuất bạn dạng sớm nhất viết về nhân thiết bị bà Rịa là cuốn Địa chí thức giấc Bà Rịa với Thành phố Cap Saint-Jacques, in năm 1902<4> thì cũng chưa thể nói tới thần thoại Bà Rịa là “theo tlỗi tịch cổ” được. Các tác giả Địa chí Bà Rịa 1902 viết về cơ bản ko không giống gì một truyền thuyết dân gian vào vùng, tuy bao gồm song nơi khác hoàn toàn về niên đại.

Ai vẫn xây ngôi tuyển mộ Bà Rịa? Theo tài liệu đã dẫn trên thì bà Rịa vào khai thác lập buôn bản Phước Liễu năm 1789, và mất năm Gia Long thứ 2 (1803). Mộ Bà Rịa vì chưng Trường Viễn Đông bác cổ học viện chuyên nghành (E.F.E.O) xây, hiện tại còn ở cạnh mùi hương lộ từ bỏ An Ngãi đi Phước Hải.<5> Vậy thì gồm bắt buộc fan Pháp đọc lịch sử vẻ vang, văn hóa, phong tục tập cửa hàng của fan Việt Nam rộng bạn nước ta không? Chắc là không hẳn như vậy. Họ có thể gồm kiến thức và kỹ năng tốt về các ngành kỹ thuật, cơ mà về lịch sử vẻ vang, văn hóa, phong tục tập quán của fan Việt Nam với nhất là truyền thuyết địa pmùi hương thì cần yếu nói như thế được.

Một năng lực khác đưa ra là gồm yêu cầu người Pháp quyên tâm đến lịch sử hào hùng, văn hóa, phong tục tập tiệm cùng thần thoại cổ xưa của người toàn nước hơn người cả nước không? Họ có quan tâm, bởi mục đích thống trị, cơ mà thiết yếu gọi hơn, vì điều này là máu làm thịt, là bạn dạng thân cuộc sống đời thường của fan toàn nước. Chính do lẽ đó mà toàn bộ phần đông thương hiệu đế quốc của các thời đại trước đó đã thất bại trên quốc gia này.

Người ta cũng rất có thể đặt ra một kỹ năng không giống là chưa phải quần chúng quên, truyền thuyết quên, lịch sử hào hùng quên khuấy cơ mà chính là các bên viết sách quên, hoặc giả bởi các cách nhìn giảm bớt đương thời. Khả năng này sẽ không thể thải trừ. Bút tích của nắm Huỳnh Vnạp năng lượng Sở đã từng có lần ngờ vực điều này: “Vì là dân đen đề nghị sử sách không ghi chép, hoặc sẽ thừa lâu yêu cầu lạc mất cũng nên”, tuy nhiên thực tế ko ra mắt như thế. Sử sách đương thời, và cả phần lớn công trình xây dựng sẽ dẫn vào chuyên khảo này hầu hết đề cùa tới đều nhân thứ rất thông thường như một Ông Từ tấn công cọp; về phần lớn thiếu phụ huyết prúc khả phong nhỏng Hồ Thị Phân, viết về người knhị hoang lập ấp cơ mà chưa thành nhỏng Bà Trao, viết về rất nhiều nhân đồ vật pha trộn thân truyền thuyết và hiện nay như Lê Nicô (Thị Vãi), về đông đảo bé fan thần thoại nlỗi Lê Thị Hồng Tbỏ (Dinch Cô)...

Những nhân đồ vật ấy về công đức không thể sánh với Bà Rịa (nlỗi truyền thuyết) được. Điều kia tất cả nghĩa là: thần thoại Bà Rịa trước đó chưa từng bao gồm, chưa từng được ghi vào sử sách nước nhà, ít nhất là cho tới thời khắc ấy. Điều này chắc rằng cân xứng cùng với nhận xét được ghi vào cây bút tích của vắt Huỳnh Vnạp năng lượng Bộ vẫn dẫn trên: “Trong dân gian, ít ai gọi biết đời bốn của Bà...”

Tuy nhiên, nói vậy thật không thỏa xứng đáng về công đức của Bà được ghi vào truyền thuyết thần thoại, thật không phải cùng với các bậc chi phí nhân thuộc thời cùng với Bà, thiệt không hẳn với những cầm cố hệ nhỏ con cháu được hưởng lộc của Bà, tự 300 chủng loại ruộng vườn sống Mỹ Khê cho 300 mẫu ruộng công của thôn Phước Liễu... Vậy mà ít ai biết, ít ai lưu giữ, không ai thờ và không một ai xây ngôi mộ Bà...

Ai là người trước tiên chủ trương phụng dưỡng Bà Rịa? Theo bút tích của ráng Huỳnh Vnạp năng lượng Sở thì kia là khi mà lại thiết yếu các quan liêu Pháp tổ chức triển khai việc xây chiêu mộ Bà (1936), nhằm rồi một ông quan lại bên dưới quyền các quan lại Pháp, “Quận trưởng Long Điền là Nguyễn Ngọc Tương đích thân xuống trên Tam Phước search chiêu tập Bà Rịa mang lại cải thiện, lệnh cho Tam Phước trích sổ tiền công nho của làng dành riêng đặc trưng mang lại Việc cúng kính, thờ phượng Hotline là ghi nhớ ơn” (?). Người chxay thần thoại thứ nhất về Bà là các học tập giả Pháp. Trước khi ấy thì các quan Pháp sẽ lần trước tiên rước thương hiệu Bà Rịa đặt cho cả một thức giấc (1876);

Theo cái lịch sử hào hùng được phản chiếu qua thần thoại cổ xưa nhưng cây bút tích của cố Huỳnh Vnạp năng lượng Bộ sẽ chxay lại, một đợt tiếp nhữa, thần thoại cổ xưa về Bà cùng ngôi chiêu tập Bà là rơi trúng quên lãng: “Năm 1945 (ngôi mộ) lại hoang truất phế, thành một kân hận đá Black sì, loang lổ ở một mình bên trên một khoảng chừng khu đất hoang truất phế rét....” Cđọng giống như những tư liệu với sự khiếu nại vẫn dẫn thì thần thoại cùng ngôi chiêu tập Bà sinh sống vào chữ nghĩa cùng vai trung phong tưởng của fan Pháp hơn là với dân thôn. Vậy thì bởi sao mà lại bạn Pháp dành được thần thoại cổ xưa ấy, vì sao họ rước tên Bà Rịa đặt mang đến vùng đất này? Đương nhiên là chúng ta cũng nghe lại, chép lại, tuy nhiên vào bối cảnh mà ngay cả phần nhiều quan lại chức thực dân đương thời cũng đề nghị thỏa thuận là tự quan lại lại, trí thức, đến những fan dân thông thường gồm tâm huyết cùng với dân tộc bản địa các không hợp tác và ký kết với thực dân Pháp.

Qua bút tích của vậy Huỳnh Văn Bộ, bọn họ cũng được biết rằng, sau khi dứt hơn 80 năm đô hộ của thực dân Pháp, không những ngôi tuyển mộ hoang truất phế mà ngay cả bài toán thờ phượng cũng rơi vào hoàn cảnh quên lãng. Mãi cho đến năm 1972, nhân có phong trào phục hưng xứ slàm việc, xem xét lại bài toán phụng dưỡng mới thấy xđọng bản thân thờ những người ở chỗ nào đâu (Châu Văn Tiếp, Nguyễn Hữu Dực...) bèn góp công góp của trùng tu chiêu tập, và “khởi sự chuyển thờ bà vào đình thần Phước An”. Trong lời phát biểu, vậy còn cho biết, trong thời hạn vừa mới đây, tục cúng Bà vẫn còn. Vì không người nào biết ngày mất của Bà cần cúng vào ngày tiết Tkhô hanh Minch. Ai bao gồm lòng thì góp chi phí vào cúng. Năm rồi được 15 fan, mỗi cá nhân góp 50.000đ, sở hữu xôi thịt về cúng...

4. Có một thần thoại khác về Bà Rịa:

Rốt cuộc, có thể tất cả một fan thiếu phụ tên là Rịa, dẫu vậy không hẳn là tín đồ nlỗi vào thần thoại nhưng bạn Pháp đang ghi. Có một truyền thuyết thần thoại về bà Rịa, nhưng lại thần thoại cổ xưa chưa phải điều này. cũng có thể gồm một ngôi tuyển mộ bà Rịa, tuy vậy Chưa hẳn là ngôi mộ ấy. Có một truyền thuyết thần thoại không giống, của những bô lão vào làng, được giữ truyền trải qua nhiều thời chống Pháp, chống Mỹ mang đến nắm hệ này. hầu hết người biết truyền thuyết này, họ từng có tác dụng Bí thỏng, quản trị, Trưởng công an thôn cùng giữ đều cương vị chủ chốt làm việc những thị trấn, thị xã, thành phố hiện thời.

“Truyền ttiết truyền đi, người Pháp xây một ngôi chiêu mộ, hotline là mộ Bà Rịa, nhưng lại thực chất là chiêu tập một bạn hành khất, ko rõ bọn ông tốt đàn bà, đo đắn người già giỏi người trẻ. Đó là một trong những nnóng chiêu tập ko tên, không tín đồ bằng lòng.

“Truyền tngày tiết truyền rằng, chuyện về bà Rịa, chẳng ai biết thực hư như thế nào, chỉ nghe nói rứa, nghe nói tất cả liên quan tới sự việc trỡ chấp khu đất công của làng với những người Pháp, rồi quan liêu Pháp về, quan Pháp khảo, khảo về bà Rịa, khảo cội tích, gia phả, gia tộc, phần mộ, miếu đường... không có bất kì ai biết được những gì cả. Quan khảo riết, rồi mỗi người một phách, tín đồ nói nơi bắt đầu Tỉnh Bình Định, tín đồ nói gốc Prúc Yên, rồi cthị xã không ck, ko bé, ko đền, không miếu... Nhưng đến cthị xã phần chiêu tập cơ mà cũng không nữa thì thiệt pnhân từ toái, đành bắt buộc có một ngôi chiêu mộ như thế; thay rồi quan liêu Pháp xây; cũng không sao, chúng nó dại dột thì ông Hồ Đắc Thăng chửi. Làng chỉ việc giữ lại được đất công, dân cần phải có ruộng cày ruộng ghép...

Xem thêm: Cách Lấy Lại Tài Khoản Facebook Bị Hack Trong Một Nốt Nhạc, Hướng Dẫn Lấy Lại Tài Khoản Facebook Bị Hack

Truyền thuyết này là gồm thiệt, nó vẫn giữ truyền cho tới tận hiện giờ, giữa những bé fan ra đời ngơi nghỉ bao gồm vị trí ấy, công tác làm việc nghỉ ngơi tại khu vực ấy. Về khía cạnh thần thoại cổ xưa, nó chả lose kém gì truyền thuyết thần thoại mà lại các quan liêu Tây đã chép. Chỉ bao gồm một điều, sẽ là truyền thuyết của làng mạc, để truyền mang lại bé cháu làng mạc biết, chứ không hề kể đến quan lại Tây ghi. Các quan Tây, xã sẽ kể mang đến nghe thần thoại cổ xưa cơ rồi...”<6>

Điều này cũng góp phần lý giải về dấn xét của khá nhiều người khi nói về việc hớp tớp, thiếu chín chắn của fan Pháp Khi rước tên Bà Rịa đặt cho vùng đất này gắn với truyền thuyết về bà Nguyễn Thị Rịa cùng xây chiêu mộ Bà Rịa vào trong thời gian 1930 của nuốm kỷ này.

Cụ Phạm Văn Kẹp, 80 tuổi, ấp 2 làng Tam An cũng cho biết, cthị trấn chũm nghe lại, cũng có hai tuyến dư luận về truyền thuyết thần thoại, về ngôi chiêu tập, ấy là do nhị buôn bản tnhóc con chấp cùng nhau, bao gồm rứa xóm này, xóm kia chỉ lộn ngôi chiêu mộ.<7>

Theo như lời ráng Phạm Văn Kẹp thì cho đến lúc mà lại bạn Pháp xây ngôi mộ này (1936), các cụ ông cụ bà già làng mạc cũng không ai hiểu ra thực hư về ngôi tuyển mộ cùng truyền thuyết về bà Rịa.

5. Bà Rịa rất có thể chưa hẳn là tên bạn nhưng là 1 trong tộc danh:

Một trong những phía nghiên cứu và phân tích xứng đáng chăm chú xưa ni là địa danh Bà Rịa, gồm xuất phát xuất phát từ 1 bộ tộc. Điều này sau được rứa Vương Hồng Sển trình diễn tương đối rõ trong cuốn Tự vị giờ Việt miền Nam (xuất bạn dạng năm 1993) “... ko rõ bà cội Chàm, thổ dân tô cước tuyệt Cơ Me. Duy biết kiên cố Thổ điện thoại tư vấn Iéay Ria (phát âm là “Vây Ria”), vây là mụ, là bà lão, Ria là tên tộc. Tương truyền bà là tiền nhân hậu tất cả công khai thác” (sđd, tr. 738,).

Trong truyền thuyết thần thoại, hay là tất cả một trong những phần sự thật nào kia với được nao nức, cải biên vào quá trình truyền mồm của quần chúng. #. Truyền tngày tiết vẫn đọng lại vào một chừng mực hợp lí, kha khá tương xứng với gần như con kiến giải đương thời. Nếu lấy mốc cuốn sách xuất bản sớm nhất có thể bao gồm viết về nhân đồ bà Rịa là cuốn Địa chí thức giấc Bà Rịa và Thành phố Cap Saint-Jacques, in năm 1902 thì hoàn toàn có thể tạm thời xem như là truyền thuyết về Bà Rịa xuất hiện thêm trước kia, hoặc thuộc thời cùng với bối cảnh thực dân Pháp xâm lăng và đặt chính sách kẻ thống trị vùng khu đất này. Song, theo như thần thoại cổ xưa được chxay lại thì Bà Rịa cũng không trực thuộc lớp fan đầu tiên tới khai thác vùng khu đất Mô Xoài.

Bà Rịa xưa vốn là vùng đất của tín đồ phiên bản địa Châuro, Châumạ, Xtiêng sinch sinh sống. Tài liệu của các giáo sỹ tín đồ Pháp cho biết, bạn Việt vẫn vào đó lập nghiệp từ cố kỷ XV-XVI, cho tới Lúc Chúa Nguyễn cử Nguyễn Hữu Chình họa vào Nam kinh lược, rước đất Nông Nại làm tủ Gia Định, lập xđọng Đồng Nai làm huyện Chung cư Phước long (dinh Trấn Biên) lập xđọng Sài Gòn có tác dụng thị trấn Tân Bình (dinc Phiên Trấn), vùng Sài Thành, Đồng Nai đó đã bao gồm 40 nngu hộ, dự tính 200 ngàn dân. khi ấy, theo truyền thuyết thần thoại, một fan có tên là Rịa new vào khai khẩn sống làng Phước Liễu (trực thuộc che Phước An, sau biến đổi thị trấn Phước An).

Nếu có một Bà Rịa nhỏng truyền thuyết tín đồ Pháp đang ghi lại thì công đức của bà không sánh bằng một Bà Trao khai phá ko thành một ấp sinh hoạt Long Sơn; không thần thoại bởi một bà vãi họ Lê ngơi nghỉ núi Thị Vãi, chưa tín ngưỡng bằng một cô bé thần thoại cổ xưa được lập miếu thờ làm việc Dinh Cô, nhằm những đơn vị làm cho sách, chnghiền sử đánh dấu.

hầu hết lắm, bà chỉ là một giữa những người dân có công khai minh bạch phá thôn Phước Liễu. Bà Rịa, cùng với bốn giải pháp là 1 trong những địa điểm chỉ là 1 trong những vào sáu xứ đọng của buôn bản Phước Liễu, mà lại cả thôn gồm 06 xứ đọng, 24 ssinh sống nhà cùng với tổng số 117 mẫu mã, 7 sào, 6 thước, 1 tấc Điền đánh điền như địa bạ triều Nguyễn đã ghi. Địa bạ lập ra sau khoản thời gian Bà Rịa chết thật rộng 70 năm (theo truyền thuyết), cơ mà phản ảnh đúng yếu tố hoàn cảnh khai thác, cai quản cùng áp dụng khu đất đai thời ấy. Ít ra, cũng không giống như truyền thuyết thần thoại mà nhiều sách đã chnghiền rằng: sau khoản thời gian bà tắt hơi, bởi vì không tồn tại con, bà sẽ sung toàn cục (rộng 300 mẫu đất) vào công điền. Các vị cao tuổi vào vùng vẫn thường nói rằng theo bạn xưa nhắc lại, không đâu có không ít khu đất công Long Điền hơn 300 chủng loại đất công trong vùng dành được là nhờ vào công trạng của Bà Rịa. Vấn đề này không có cơ sở.

Quốc sử quán của triều Nguyễn vẫn chnghiền về 300 mẫu đất công của Long Điền. Đây là sự việc kiện lịch sử dân tộc tất cả thật, tuy nhiên vào thời cơ mà Bà Rịa (theo truyền thuyết) đang tạ thế được ngót 80 năm, theo như bút tích của cụ Huỳnh Văn Bộ hoặc ít nhất cũng rộng 30 năm theo sách Địa chí tỉnh giấc Bà Rịa 1902 của các học tập mang Pháp. 300 chủng loại đất công kia có tên tuổi, của fan knhì sáng sủa ví dụ.

Sách Đại Nam Nhất Thống Chí, quyển XXVII, Tỉnh Biên Hòa, mục Núi Sông chxay rằng: “Sông Xích Lam: sinh sống phương pháp huyện Phước An 31 dặm về phía đông, đoạn thân qua sông có cầu dài 70 trượng 5 thước là chỗ đường đi bộ đi qua: ngơi nghỉ hạ lưu giữ cầu, sông tung ngoặt sang trọng phía nam 3 dặm làm hải cảng Xích Lam... Ở bờ phía Đông hồi trước bị úng diệt, ko luôn thể cho câu hỏi nông, năm Minh Mệnh máy 19 bắt đầu ktương đối trộn nước úng theo sông mà tiêu, khẩn được hơn 300 mẫu mã ruộng hoang làm cho ruộng công cho các xóm làng mạc phú cận.” <8>

Theo diễn đạt của Đại Nam Nhất Thống Chí thì sông Xích Lam là Sông Ray mà hạ lưu phía đông của chính nó bao hàm các làng mạc vùng Long Điền, Đất Đỏ. Khu vực này xưa các bàu trũng với câu ca trao duyên “Bao tiếng Bưng Bạc đãi không còn sình, Bàu Thành cạn nước chúng bản thân không còn thương”. Khu vực này đã làm được tôn tạo thành cánh đồng lúa cùng triệu tập 300 mẫu mã khu đất công tại đây.

Trong mục Từ Miếu (đền miếu), Đại Nam Nhất Thống Chí còn cho biết rõ ông Hộ đậy Phạm Duy Hinc là fan đào sông Xính Lam (khơi úng hủy). Ở đấy, còn vết tích là ngôi thường Hiên Ngọc hầu thuộc địa phận buôn bản Phước Bảo Tây, thị trấn Phước An, thờ Tổng binch Hồ Vnạp năng lượng Hiên, thời đầu Trung hưng, theo phụ thân là tổng binh Hồ Vnạp năng lượng Qúy tập chức đồn binch ở đạo Nục Giang, sau mất sống đấy, được hiển linch, làng mạc dân cầu khẩn bài toán gì rất nhiều linc ứng. Năm Minh Mệnh vật dụng 19 (1838), Hộ đậy Phạm Duy Trinh khơi úng sông Xích Lam, đêm chiêm bao thấy, yêu cầu lập thường thờ làm việc đấy.

Việc ấy, vùng ấy, còn vết tích một làng mạc mang tên Bờ Đập, còn dấu vết một con đập được tu ngã và củng thay hay kỳ trong vô số nhiều thập kỷ sau. Chứng tích ấy còn xác xứng đáng hơn các so với ngôi chiêu mộ bà Rịa sinh hoạt xóm Tam An bởi bạn Pháp xây vào những năm 30.

6. Bà Rịa - trước tiên là tên gọi một vùng đất:

Vấn đề này sẽ được không ít sách vở, các công trình xây dựng nghiên cứu và phân tích đề cùa tới, công ty chúng tôi xin nhắc vắn tắt lịch sử hào hùng phân tích vấn đề: Bà Rịa, xưa là nước Bà Lợi, Bà Lỵ, Bà Lịa. Đó là bí quyết phân tích và lý giải của Trịnh Hoài Đức, một học giả bậc nhất nghiên cứu và phân tích về Lục tỉnh giấc Nam Kỳ. Ông viết: ”Bà Rịa là sống đầu biên cương trấn Biên Hòa, là khu đất có danh tiếng(...) Tân Đường thư nói: Bà Lỵ ngơi nghỉ ngay phía Đông Nam Chiêm Thành, từ bỏ Giao Châu đi ghe theo biển cả, trải qua các nước Xích Thố, Đan Đan rồi cho Đại địa châu Đà Mã (cũng call là Mã Lễ, quốc tục xỏ tai, treo hoa, đem một bức vải vóc quấn ngang lưng) (...) Chữ Lợi âm là lục địa thiết âm là “lịa” vậy nghi chữ Bà Rịa tức nước Bà Lợi thulàm việc xưa...”.<9>

Trịnh Hoài Đức sinch trưởng tại Trấn Biên, học rộng tài cao, thông thạo thâm thúy về vùng khu đất Nam Sở đề xuất những nhà nghiên cứu và phân tích về sau các trân trọng. Đại Nam Nhất Thống Chí, Quốc sử tiệm triều Nguyễn, được biên soạn vào 17 năm, (tự 1865 mang lại 1882), những tác giả  cách nhìn sát cùng với Trịnh Hoài Đức: Bà Rịa là tên gọi núi, còn gọi là núi Bà Địa: “Núi Bà Địa sống Đông Nam thị trấn Phước An 8 dặm, núi đá lởm chởm ngó xuống chợ Long Thạnh, có đường Khủng ngang qua...” <10> Trong mục Thị Điếm (chợ quán), Đại Nam Nhất Thống Chí phân tích hơn: “Chợ Hắc Lăng: sống làng mạc Hắc Lăng, thị xã Phước An, sát đó gồm núi Bà Rịa, có tên là chợ Bà Rịa”.<11>

Đại Nam quốc âm từ vị của Huỳnh Tịnh Của (Imprimerie Rey, Couriol, TP Sài Gòn 1895): cũng lý giải tương tự:“Bà Rịa: tên xứ đọng nghỉ ngơi trên Hắc Lăng, bây giờ là tiếng kêu bình thường của cả hạt Phước Tuy” (SĐD, Tome 2, tr 256).

Các tác giả bộ “Địa chí văn uống hoá đô thị Hồ Chí Minh” <12> lúc viết về vùng đất này đang cực kỳ trân trọng cùng đồng con kiến giải với Trịnh Hoài Đức trong sách Gia Định Thành thông chí: Bà Rịa = thương hiệu một vùng khu đất, một quốc gia, một cỗ tộc; Bà Rịa = Bà Lỵ = Bà Lịa = Bà Địa.

Các người sáng tác tập sách Biên Hòa - Đồng Nai 300 năm sinh ra với vạc triển (Nhà xuất bản Đồng Nai 1998) vừa reviews bạn đọc Khi đề cùa đến địa điểm Bà Rịa cũng nghiêng theo con kiến giải của Trịnh Hoài Đức: Bà Rịa = Bà Lịa = tên một vương quốc; Bà Rịa = thương hiệu chợ (SĐD, tr 10; 12).

Ở một quãng không giống, đề cùa đến địa điểm Bà Rịa, lần thứ nhất biến hóa tên một Ssống tmê mệt biện (1865 Soái che Nam Kỳ phân tách cha tỉnh miền Đông thành 13 Ssống Tđắm đuối biện: Biên Hòa Thủ dầu Một, Bà Rịa, Long Thành, Bảo Chánh = đơn vị chức năng hành chủ yếu tương tự cấp tỉnh), các tác giả sách Biên Hòa - Đồng Nai 300 năm hình thành và phân phát triển đã nhận xét:“ở kề bên các địa điểm Hán - Việt, bao gồm nhì địa danh chữ Nôm: Thủ Dầu Một và Bà Rịa. Nhà chức trách Pháp đặt địa danh tùy luôn thể điều đó vị các người có học tập không hiệp tác với địch.” (SĐD, tr 25).

Các tác giả Biên Hòa - Đồng Nai 300 năm hình thành cùng phạt triển vẫn dẫn phần đông tư liệu trong luận án tiến sỹ non sông Khoa học bao gồm trị Đại học tập Paris của Cao Huy Thuần với tên Đạo Thiên chúa cùng nhà nghĩa thực dân trên Việt Nam để minh chứng đến dìm xét bên trên. Theo lời của Đại tá Bernard viết vào tlỗi gửi về Sở Hải nước ngoài cùng trực thuộc địa Pháp nhỏng Cao Huy Thuần đã dẫn vào Luận án TS thì các quan liêu lại, những sỹ phu, những đơn vị nho đồng loạt ko hợp tác với thực dân Pháp buộc phải trong buổi đầu thiết lập nền giai cấp, tín đồ Pháp phải “tuyển chọn chiêu mộ toàn bộ những nhân viên quan trọng cho sự giai cấp tốt cho bài toán đơn vị tự đám đa số là culy, bồi, tùy phái và những người dân thông dịch, coppy, họ đã có huấn luyện và giảng dạy sơ sài trong các ngôi trường của Hội truyền giáo(....) Họ mang đến cùng với chúng ta (Pháp) là số đông kẻ lang thang, vì đói khổ hay vì tội lỗi cơ mà đề xuất bỏ xã, họ khôn cùng quỵ lụy và chỉ còn thèm được sinh sống, không nghĩ là gì mang đến trận chiến đấu của dân tộc(....) Các Pháp kiều tốt công chức (Pháp) vừa cặp cảng được cho là về dân tộc Anphái mạnh qua sự xúc tiếp cùng với đầy đủ kẻ ti một thể kia...”<13>

Tư liệu bên trên trên đây rất có thể giải nghĩa phần làm sao về sự phát âm biết với quyết định nông nổi của fan Pháp khi lấy tên Bà Rịa đặt mang đến vùng đất này đính thêm cùng với truyền thuyết thần thoại về bà Nguyễn Thị Rịa nhưng các người sáng tác tập sách Biên Hòa - Đồng Nai 300 năm xuất hiện cùng phát triển vẫn nhắc đến. Theo lời của một số vị bô lão nghỉ ngơi Bà Rịa thì giáo sư Hồ Đắc Thăng sống Bà Rịa đang viết thư cho một người bạn làm việc (fan Pháp) ngơi nghỉ Viện Viễn Đông Bác cổ (Hà Nội), nói đến sự hớp tớp cùng thiếu chín chắn của fan Pháp vào Việc rước thương hiệu bà Rịa đặt mang đến vùng đất này đính cùng với truyền thuyết về bà Nguyễn Thị Rịa và xây tuyển mộ bà Rịa.

7. Bà Rịa thứ 1 là một trong địa điểm (chưa hẳn nhân danh):

Điều này không chỉ có xác định lại mọi ý kiến của các bên nghiên cứu và phân tích hàng đầu về Lục tỉnh giấc Nam Kỳ trong những tác phđộ ẩm vẫn dẫn, mà lại ngay đối với các giáo sỹ, những quan lại chức thực dân Pháp, bọn họ biết đến Bà Rịa thứ 1 là 1 địa danh.

Nhà nghiên cứu lão thành Nguyễn Đình Đầu sẽ dẫn tài liệu của một giáo sỹ Pháp về Các bọn họ đạo của xứ Đồng Nai tự 1747 nhằm Kết luận rằng:” Tác giả Địa chí Bà Rịa 1902 đã sai lạc Lúc nói đất Bà Rịa new có rộng trăm trong năm này, “một bà thương hiệu là Rịa cho tới lập buôn bản Phước Liễu rồi mất vào khoảng thời gian Gia Long thứ hai tức 1803” (...) Sự không đúng nhầm về “Bà Rịa mới lập làng mạc Phước Liễu từ 1789” được lắp chính to gan nhất khi tìm kiếm thấy địa điểm Bà Rịa và Đất Đỏ đã có được ghi vào danh mục “các họ đạo của xđọng Đồng Nai tự 1747”. Trong hạng mục ấy còn ghi rõ Bà Rịa bao gồm 140 giáo dân và Đất Đỏ tất cả 350 người theo đạo công giáo”.<14>

Tiến sỹ Cao Huy Thuần, trong Luận án của mình cũng dẫn bức thỏng của Đô đốc Charner gửi cho vị giám mục Pháp quản lý địa phận Sài Gòn về “Vụ Bà Rịa” (Việc nhà Nguyễn đàn áp giáo dân cư xđọng Bà Rịa 1-1862, sau thời điểm một tổ giáo dân tranh bị đã có tác dụng lực lượng xung kích mang đến thực dân Pháp đánh thành Biên Hòa thời điểm cuối năm 1861).

Bà Rịa vốn là địa danh, một vùng đất nhỏ dại, một trong những 6 xđọng rất nhỏ nằm trong địa phận làng mạc Phước Liễu, là thương hiệu một ngọn gàng núi nhỏ nằm trong địa phận Long Điền, là thương hiệu một chiếc chợ ở trong buôn bản Hắt Lăng, được người Pháp điện thoại tư vấn thành một xứ đọng rộng lớn hơn, xđọng đạo Bà Rịa (thực ra là chúng ta đạo Bà Rịa lúc ấy còn nhỏ rộng bọn họ đạo Đất Đỏ) nhân vụ vấn đề về tôn giáo, sau được một số trong những quan lại chức Pháp Hotline một xđọng rộng hơn của các bộ tộc không nhiều fan sinc sinh sống ngơi nghỉ vùng núi Chứa hẹn Chan với tên gọi bình thường là Mọi Bà Rịa. Và sau cùng, được bạn Pháp đặt thành tên một thức giấc, dĩ nhiên một thần thoại về Bà Nguyễn Thị Rịa.

Nhà nghiên cứu và phân tích Nguyễn Linh xác nhận rằng thiết yếu tín đồ Pháp đã thay thế sai trái mang đến cuốn Địa chí Bà Rịa 1902. Nhà khảo cổ học tập fan Pháp, ông L.Malleret, Giám đốc Trường Viễn đông Bác cổ Hà Nội sẽ lắp chủ yếu cho sự “hớp tớp” của các người cùng cơ quan của ông trước đó rằng: “Địa danh Bà Rịa xuất phát từ tên thường gọi Khơme của một chiếc bàu ngay gần Long Điền là Bà Rày tuyệt Bà Rey, đưa quý phái âm Việt chệch đi thành Bà Rịa. Cái Bàu đó sau vẫn mang trong mình 1 cái tên Việt ngữ là Bàu Thành.“<15> Nguyễn Linh cho rằng, chủ ý của L.Malleret đang xử lý một giải pháp xác đáng phía nghiên cứu và phân tích về bắt đầu địa điểm Bà Rịa tự khía cạnh địa điểm học.

Cùng một hướng phân tích với Nguyễn Linch, Phó tiến sỹ sử học tập Đinh Văn uống Hạnh mang lại rằng: “Cách phân tích và lý giải địa điểm hiện giờ dùng làm chỉ tỉnh giấc Bà Rịa-Vũng Tàu gồm bắt đầu sâu xa, xuất phát điểm từ thương hiệu một "nước" Bà Lỵ (Bà Lịa) là gồm các đại lý hơn. Tên nước này đã làm được tlỗi tịch cổ của China đời Đường đánh dấu, kèm theo số đông sự kiện về việc hưng khởi của Chân Lạp - một sự khiếu nại lịch sử bao gồm thiệt. Chính sự định hình tương đối của thực thể địa lý kia (chưa nói tới sự sống thọ lịch sử hào hùng của "nước Bà Lỵ") đã làm cho các địa điểm, tộc danh, thuỷ danh liên quan tới từ "Bà Rịa" có sức sinh sống ngôi trường kỳ.”<16>

Anh cũng giới thiệu một giả ttiết đáng xứng đáng lưu lại ý: Bà Rịa vốn là tên đất (Bàu Rày, Bà Rey), tên một quốc gia (Bà Lợi, Bà Lỵ, Bà Lịa), thương hiệu một tộc tín đồ (Bà Rịa man) và cực kỳ có thể trùng tên với 1 người có công, lộ diện trong tương lai (là bà Nguyễn Thị Rịa).

Có một điều xứng đáng bàn thêm là dự kiến tu bổ ngôi tuyển mộ Bà Rịa còn nếu không được suy nghĩ và suy xét kỹ, sẽ khó khăn rời khỏi rơi vào cảnh tình trạng nông nổi và thuyệt vọng như các quan Tây mà ngày xửa xa xưa, những già xóm đã từng có lần chê trách rưới. Chúng tôi hiểu rõ rằng, rất nhiều cố gắng của những cấp những ngành trong việc đào bới tìm kiếm kiếm phương án với kinh phí đầu tư tu bổ mộ bà Rịa cũng tương tự nỗ lực của khá nhiều người sáng tác vào cùng ko kể địa phương nhằm khai thác rất nhiều giá trị truyền thống lịch sử từ bỏ thần thoại là điều đáng qúy. Nhưng điều ấy chỉ trngơi nghỉ đề nghị quý khi nó khai quật được đúng giá trị, kkhá được đúng mạch nguồn. Đương nhiên là không thể khai quật phần lớn giá trị ko lâu dài.

Trọng các bậc chi phí nhân gồm công khai minh bạch phá, bạn có thể lập đền thờ Hộ đậy Phạm Duy Trinc ngay lập tức tại Bờ Đập, nơi ông chỉ huy cuộc khơi mẫu khai khẩn, thờ tất cả các bậc tiền nhân đang đi vào trước, đã cùng ông khai hoang 300 mẫu đất công cho buôn bản (vào khoảng thời gian 1838). Nếu tín ngưỡng, bọn họ thờ cả Hiên Ngọc hầu (Tổng binc Hồ Văn uống Hiên) sẽ thuộc cha vào trấn ải, ứng mộng phù trợ cho công cuộc knhì khẩn.

Dù không tồn tại đền đài thì lòng yêu dấu vẫn mãi mãi trong dân chúng về toàn bộ các bậc chi phí hiền khô bao gồm công đức từ bỏ khởi đầu khai thác. Song hầu hết đền đài, lăng miếu bọn họ phát hành lại hôm nay yêu cầu là hầu hết giá trị thực sự của làng chứ đọng chưa phải là tôn tạo hầu hết thần thoại xa rời thực tế lịch sử mà những quan tiền Tây chép lại.